Passage du Rhin

350-jarige herdenking in 2022

De Heemkundekring Rijnwaarden (HKR) herdenkt in 2022 de Passage du Rhin van 350 jaar geleden. In het weekend van 11-12 juni 1672 stak bij Lobith een leger van zo’n 20.000 soldaten de Rijn over. De Zonnekoning Lodewijk XIV was hoogstpersoonlijk aanwezig als bevelhebber. Het markeerde het begin van het Rampjaar 1672.

Op 11-12 juni 2022 begon de HKR-herdenking met de première van een drone-documentaire, de presentatie van een boek, de onthulling van een Tolhuys-monument, dat gedoopt werd met een speciaal gebrouwen biertje, en de opening van een prachtige tentoonstelling met unieke foto’s van Parijs en Versailles, archeologische vondsten, originelen en kopieën van kunstwerken (schilderijen, etsen, munt) en historische rivierlandschapskaarten.

 

Doel

Het doel van deze herdenking is de Passage du Rhin als lokale Lobithse geschiedenis met een internationaal historische impact zicht- en tastbaar te maken voor een zo groot mogelijk publiek en bij te dragen aan een blijvende bewustwording van het cultuur-, militair- en landschaps-historische belang ervan. De inwoners van Lobith en omgeving mogen trots zijn op het feit dat de Passage du Rhin in hun woongebied plaats vond.

Het is echter opvallend hoe weinig mensen op de hoogte zijn van het belang van de Passage du Rhin voor het toenmalige Nederland als het begin van het Rampjaar 1672 én tegelijkertijd voor Frankrijk als de legendarische start van de ‘Guerre de Hollande’ (Hollandse oorlog 1672-1678). Slechts een enkeling heeft weet van deze Rijnovertocht door een groot Frans leger bij Lobith of kent de betekenis ervan. Het is iets onbekends voor heel Nederland, maar ook voor de mensen lokaal. Het is een voetnoot in de onze geschiedenis, maar een glorieus onderdeel van de Franse geschiedenis.

 

De HKR wil de betekenis van de Passage du Rhin van 1672 zoveel mogelijk in woord en beeld tonen en verankeren. Daarom het initiatief voor en betrokkenheid bij de volgende gerealiseerde uitingen en producten:


  1. De documentaire 'Passage du Rhin, in vogelvlucht' met spectaculaire dronebeelden van het rivierlandschap van Wesel, Rees, Emmerich, Elten, Lobith en Schenkenschans afgewisseld met historische afbeeldingen.
  2. Het boek 'Lobith & het Rampjaar 1672', waarin de Passage du Rhin beschreven wordt tegen de achtergrond van het 17e-eeuwse West-Europa.
  3. De realisering van een monument op de Markt in Lobith, een maquette van de na 1672 verdwenen Tolhuys-burcht.
  4. Het speciaal gebrouwen gruitbier 'Tolhuys 1672'.
  5. De tentoonstelling 'Passage du Rhin Lobith 1672' tot en met 10 juli, dagelijks van 13-15 uur (m.u.v. maandag/dinsdag) in het Gezondheidscentrum Geuzenwaard, Lobith.


De informatie over de uitingen en producten zijn zoveel mogelijk via QR-codes (blijvend) digitaal toegankelijk. Er werd en wordt samengewerkt met de Hogeschool Arnhem-Nijmegen, de werkgroep Open-Monumenten-Dagen Rijnwaarden, lokale ondernemers en het Liemers museum in Zevenaar.

 

Achtergrondinformatie

De Hollandse oorlog begon in het Rampjaar 1672 en eindigde met de Vrede van Nijmegen in 1678. Het was een aanvalsoorlog van het toenmalige Frankrijk samen met Engeland, Zweden en de bisdommen Keulen en Münster tegen ‘Les Provences Unies des Pays Bas’ (de Provinciën van de Verenigde Nederlanden). Frankrijk viel niet via het zuiden aan, maar via het oosten, gebruik makend van het ‘strategische’ rivierlandschap met de splitsing Rijn-Waal. Lobith was over de huidige Boterdijk langs de oude Rijn nog met Schenkenschans verbonden. Dit dorp ligt nu in Duitsland aan de overkant van de Rijn bij Tolkamer. In het zicht van de na 1672 verwoeste burcht het Tolhuys met zijn Dikke Toren vond de Passage du Rhin plaats. Hierna lag de weg naar Huissen open, omdat het huidig Pannerdens kanaal er nog niet was. Lodewijk XIV trok met zijn leger de Betuwe in en veroverde in korte tijd steden in als Arnhem, Nijmegen en Utrecht.

 

In het boek en bij de tentoonstelling werd ook gebruik gemaakt van Franse bronnen en het Franse perspectief met verwijzing naar de vele kunstwerken die gemaakt zijn naar aanleiding van de Passage du Rhin. Er zullen weinig Franse oorlogshandelingen bestaan die zo vaak zijn afgebeeld als deze Rijnovertocht bij Lobith. Bijna steeds ‘figureren’ het Tolhuys, Dikke Toren en Schipperspoortje als herkenningspunten voor de locatie van de overtocht. Afbeeldingen van de Passage du Rhin zijn te vinden op schilderijen, beeldhouwwerken (bijv. op een grote triomfboog in Parijs), plafondschilderingen (bijv. in Versailles), bas-reliëfs, gobelins en munten. Bovendien bestaan ze als schoolboekillustraties, opticaprenten, albumplaatjes, speelmateriaal voor kijkdozen en als reclamemateriaal, bijvoorbeeld voor chocolade, koekjes en vleesextract.

 

 

Contact: info@heemkundekringrijnwaarden.nl

Telefoon: 06 2044 1758 (Hein Janssens, voorzitter HKR); 06 3024 6388 (Maria Snip, secretaris HKR).