Passage du Rhin

350-jarig herdenkingsweekend Passage du Rhin

Op en rondom de Markt in Lobith

De Heemkundekring Rijnwaarden (HKR) presenteert 11-12 juni 2022 een drone-documentaire, boek, Tolhuys-maquette, een speciaal biertje en opent een tentoonstelling met unieke foto’s, historische voorwerpen (bajonet, kanonskogel), originelen en kopieën van kunstwerken (schilderijen, etsen, munt), historische landkaarten). Al het gepresenteerde houdt verband met de Passage du Rhin precies 350 jaar geleden in het weekend van 11-12 juni in 1672. Toen stak bij Lobith een leger van zo’n 20.000 soldaten de Rijn over. De Zonnekoning Lodewijk XIV was hoogstpersoonlijk aanwezig als bevelhebber. Het markeerde het begin van het Rampjaar 1672.

 

Programma zaterdag 11 juni

11.45 uur: Onthulling Tolhuys-monument door oud-burgemeesters voormalige gemeente Rijnwaarden met aansluitend het dopen van het monument met speciaal gebrouwen herdenkingsbier ‘Tolhuys 1672’. Markt 5 (hoek Komstraat-Middenstraat)

12.00 uur: Toost uitbrengen met een proefglaasje Tolhuys 1672

12.30 uur: Aanbieden boek ‘Lobith en het Rampjaar 1672’ aan vertegenwoordiger van het bestuur van de nationale stichting ‘Platform Rampjaarherdenking 1672-2022’ in Gezondheidscentrum Geuzenwaard (voormalig gemeentehuis Rijnwaarden)

13.00 uur: Opening vier wekende durende tentoonstelling ‘Passage du Rhin, Lobith 1672’ door Luciën van Riswijk, Burgemeester Zevenaar (eerste verdieping Gezondheidscentrum Geuzenwaard)

---- Tussendoor koffie, thee, broodje of een speciale ‘Passage-du-Rhin-koek’ en de gelegenheid voor het drinken of kopen van een Tolhuys 1672. ---

 

Programma zondag 12 juni

12 tot 17 uur: Tentoonstelling ‘Passage du Rhin. Lobith 1672’; bezoek inclusief kop koffie/thee met speciale ‘Passage-du-Rhin-koek’, het boek ‘Lobith en het Rampjaar 1672’ en de mogelijkheid om de drone-documentaire ‘Le Passage du Rhin 1672. In vogelvlucht’  te bekijken.

13 en 15 uur: Wandeling in het rivierlandschap van de Oude Rijn onder begeleiding gids (ca. 5 km). Thema ‘Passage du Rhin, Lobith. Gratis en inclusief kop koffie/thee met een speciale ‘Passage-du-Rhin-koek’. Start bij Schipperspoortje (Dorpsdijk) en einde bij Tolhuys-monument op de Markt in Lobith. Aansluitend mogelijkheid bezoek tentoonstelling.

 

Doel

Het doel van deze herdenking is ‘lokale geschiedenis met een internationaal historische impact’ zicht- en tastbaar te maken voor een zo groot mogelijk publiek en zo bij te dragen aan een blijvende bewustwording van het cultuur-, militair- en landschaps-historische belang van Lobith en omgeving. Het is opvallend hoe weinig mensen op de hoogte zijn van de Passage du Rhin als het begin van het Rampjaar voor de Republiek der Verenigde Nederlanden én tegelijkertijd ook als de start van de ‘glorieuze’ Guerre de Hollande’ (Hollandse oorlog) van Frankrijk. Dat geldt niet alleen in Lobith en omgeving, maar in heel Nederland.

Door de Passage du Rhin van 1672 in woord en beeld te tonen en te verankeren kunnen op de eerste plaats de inwoners van Lobith en omgeving zich meer bewust worden van de historisch belangrijke plek waar zij wonen en daar trots op zijn. De rest van Nederland volgt dan hopelijk vanzelf.

 

Het streven is het gepresenteerde zoveel mogelijk blijvend (digitaal) toegankelijk te maken en te houden. Dat geldt voor de achtergrondinformatie van tentoongestelde voorwerpen, landkaarten en afbeeldingen en toekomstige landschapsmarkeringen.

Er wordt samengewerkt met de Hogeschool Arnhem-Nijmegen, de werkgroep Open-Monumenten-Dagen Rijnwaarden, lokale ondernemers en het Liemers museum in Zevenaar.

 

Achtergrondinformatie

De Hollandse oorlog begon in het Rampjaar 1672 en eindigde met de Vrede van Nijmegen in 1678. Het was een aanvalsoorlog van het toenmalige Frankrijk samen met Engeland, Zweden en de bisdommen Keulen en Münster tegen ‘Les Provences Unies des Pays Bas’ (de Provinciën van de Verenigde Nederlanden). Frankrijk viel niet via het zuiden aan, maar via het oosten, gebruik makend van het ‘strategische’ rivierlandschap met de splitsing Rijn-Waal. Lobith was over de huidige Boterdijk langs de oude Rijn nog met Schenkenschans verbonden. Dit dorp ligt nu in Duitsland aan de overkant van de Rijn bij Tolkamer. In het zicht van de na 1672 verwoeste burcht het Tolhuys met zijn Dikke Toren vond de Passage du Rhin plaats, over de oude Rijn. Omdat het huidig Pannerdens kanaal er nog niet was, lag de Betuwe open en nam Frankrijk in korte tijd steden in als Arnhem, Nijmegen en Utrecht.

 

De initiatiefnemers van deze herdenking maken ook gebruik van het Franse perspectief met verwijzing naar de vele kunstwerken en teksten die gemaakt zijn naar aanleiding van de Passage du Rhin. Er zullen weinig Franse oorlogshandelingen bestaan die zo vaak zijn afgebeeld als deze Rijnovertocht bij Lobith. De afbeeldingen zijn te vinden op schilderijen, beeldhouwwerken (bijv. op een grote triomfboog in Parijs), plafondschilderingen (bijv. in Versailles), bas-reliëfs, gobelins en munten. Bovendien bestaan de afbeeldingen als schoolboekillustraties, opticaprenten, albumplaatjes, speelmateriaal voor kijkdozen en als reclamemateriaal, bijvoorbeeld voor chocolade, koekjes en vleesextract. Origineel materiaal en kopieën hiervan worden getoond en besproken.

 

 

Contact: info@heemkundekringrijnwaarden.nl

Telefoon: 06 2044 1758 (Hein Janssens, voorzitter HKR); 06 3024 6388 (Maria Snip, secretaris HKR).